Commons en bestaanszekerheid gaat dat samen?

Leestijd: 3 minuten

200 jaar geleden bedachten we in Nederland de moderne definitie van bestaanszekerheid: ‘de zekerheid dat iedereen een zinvolle bijdrage aan de samenleving kan leveren en dat iedereen zichzelf kan ontwikkelen’. Sindsdien is dit begrip in de Grondwet gezet en is onze solidaire visie op samenleven hierop gebouwd. Maar de geschiedenis heeft sinds de tijd van Thorbecke niet stilgestaan. Onze wereld verandert en de SVB verandert mee. Nieuwe manieren van samenwerken en samenleven, nieuwe ideeën over economie en democratie en een herwaardering van het collectief inspireren ons om de vraag te stellen: hoe kan de overheid leren van deze nieuwe solidariteit?

Bestaanszekerheid, what’s next?

Wij zien op basis van cijfers van het CBS en het Eindrapport van de Commissie Regulering van Werk (commissie Borstlap) drie trends die ons werk in de komende jaren gaan beïnvloeden:

  • Demografie: Gezinnen worden kleiner, er zijn relatief meer ouderen en mensen worden steeds ouder, het platteland loopt leeg en de steden stromen vol
  • Werk: Arbeid loont steeds minder, arbeiders zijn steeds vaker flex (dus zonder zekerheid) en arbeidsplekken verdwijnen/veranderen door automatisering
  • Gezondheid: Steeds meer mensen zijn eenzaam, depressief en/of overspannen

In alledrie die trends zie je terug dat we te maken hebben met nieuwe uitdagingen die we zeventig jaar geleden niet hadden. In hoeverre zijn we als samenleving toegerust op deze veranderingen? Wat betekenen deze grote veranderingen voor de bestaanszekerheid en sociale zekerheid? Welke oplossingen zien we om ons heen?

De ‘commons’: 21ste eeuwse wederkerigheid

Grote veranderingen vragen om een open blik; misschien kunnen andere paradigma’s iets betekenen voor de samenleving. Kan het gedachtegoed van de commons inspiratie bieden voor nieuwe oplossingen voor die hedendaagse uitdagingen op het gebied van bestaanszekerheid?

We spreken over commons als we een systeem beschrijven waarin een afgebakende gemeenschap volgens duidelijke regels het beheer voert over een gedeelde hulpbron. Wikipedia is een voorbeeld van zo’n systeem. De mensen in zo’n systeem noemen we ‘commoners’ en hun dagelijkse praktijk noemen we ‘commoning’. De boeren die zich hebben verenigd in de burgerbeweging ‘Herenboeren’ zijn echte commoners. En de buren die samen in een energiecoöp zitten om zonne-energie op te wekken zijn aan het commonen. Deze nieuwe, praktische wederkerigheid is dus van invloed op de dagelijkse werkelijkheid van mensen, maar draagt tevens de belofte in zich een bredere verandering in ons denken te bewerkstelligen.

Gezamenlijk onderzoek

Samen met Stichting Commons Network zoeken wij uit wat we van de commons kunnen kunnen leren over bestaanszekerheid. Bieden de commons ons wellicht een nieuw inzicht over de toekomst van de Nederlandse solidaire samenleving en een nieuw ontwerp van een toekomstbestendig sociaal contract? En welke rol speelt de overheid hierin? Het komende jaar doen we samen onderzoek en werken we toe naar een publicatie en een bijeenkomst rond deze vraagstukken. Ben je geïnteresseerd in dit project, vanuit jouw expertise of dagelijkse praktijk? Dan nodigen we jou van harte uit om mee te denken en mee te doen. Meld je hier aan voor de nieuwsbrief, waarin we je op de hoogte houden van onze zoektocht:

Deel dit artikel